Nhà văn 8X người Anh viết về chiến tranh Việt Nam: 'Biết quá khứ để hiểu chính mình'

(Thethaovanhoa.vn) - Nữ nhà văn Evie Wyld, người đang có mặt tại Việt Nam dự Ngày văn học châu Âu, viết về các cuộc chiến tranh và lịch sử vì lý do tự thân: bố mẹ, ông bà cô đều tham chiến và cũng gánh trên mình hậu quả chiến tranh. 

Hơi đáng tiếc khi nhà văn 33 tuổi đến Hà Nội giới thiệu sách trong khuôn khổ Ngày văn học châu Âu vào tối 17/5, tiểu thuyết đầu tay xuất sắc After the Fire, A Still Small Voice của cô lại chưa kịp ra mắt bạn đọc Việt Nam.Buổi trò chuyện của Evie Wyld tối 17/5 có sự tham gia của nhà văn Di Li. Tiếp đó, cũng tại Viện Goethe vào tối 18/5, nữ nhà văn tiếp tục tham dự tọa đàm chủ đề “Viết truyện giả tưởng ngày nay” với các đồng nghiệp Đan Mạch, Tây Ban Nha và Việt Nam (2 nhà văn Võ Thị Hảo và Hà Thủy Nguyên). 

Từ một dòng họ có hai thế hệ tham chiếnTiểu thuyết After the Fire, A Still Small Voice (tạm dịch: Sau đám cháy, vẫn còn một tiếng nói nhỏ) lấy bối cảnh ở Úc, kể lại câu chuyện buồn về một gia đình bị chia ly bởi chiến tranh và bất ổn trong tình cảm. Với tiểu thuyết đầu tay này, Evie trở thành một trong 20 nhà văn xuất sắc của Anh dưới độ tuổi 40 do tạp chí văn chương uy tín Granta bầu chọn. 

Nhưng độc giả Việt Nam chưa biết nhiều về cô, vì thế, cuốn sách đang được giới xuất bản Việt Nam xem xét dịch và giới thiệu với bạn đọc.

Evie Wyld chụp ảnh với nhà văn Việt Nam cùng lứa Di Li (Di Li hơn Evie 2 tuổi) nhân buổi giới thiệu tác phẩm của cô tại Viện Goethe, Hà Nội tối 17/5. 

Evie Wyld nói với Thể thao & Văn hóa về lý do cô đưa nội dung liên quan đến cuộc chiến tranh Việt Nam vào cuốn tiểu thuyết: “Tôi viết cuốn sách dựa trên thực tế về chính gia đình tôi. Thế hệ thứ nhất tham gia chiến tranh Triều Tiên, thế hệ thứ hai tham gia chiến tranh Việt Nam. Còn thế hệ thứ ba, tức thế hệ của tôi, thì không tham gia các cuộc chiến tranh”.

“Gia đình, dòng họ của tôi ở Úc đều là những người tử tế, nhưng họ rất nóng tính, hay gặp stress do ảnh hưởng của những tổn thương sau chiến tranh. Điều đó cũng gây khó khăn cho cuộc sống của các thế hệ con cháu. Đó là điều tôi muốn thể hiện trong tác phẩm”.Sự quan tâm của nữ nhà văn sinh năm 1980 đối với quá khứ, lịch sử châu Âu, các cuộc chiến tranh tàn khốc thay đổi thế giới (ở Triều Tiên và Việt Nam) trước cả khi cô ra đời, thực sự gây ngạc nhiên. Càng ngạc nhiên hơn nếu đặt so sánh với Việt Nam, một đất nước mà giới trẻ công khai thể hiện sự thờ ơ với lịch sử của dân tộc, chưa nói đến lịch sử thế giới.

Trả lời Thể thao & Văn hóa về mối quan tâm với quá khứ, Evie lý giải: “Tác phẩm đầu tiên tôi viết khi còn niên thiếu là về một nhân vật bằng tuổi tôi. Nhưng sau đó, tôi nhận ra rằng muốn hiểu về thế hệ của mình thì phải tìm hiểu thế hệ bố mẹ, ông bà. Đi tìm câu trả lời cho câu hỏi Chúng ta đến từ đâu? là rất quan trọng, ở bất cứ dân tộc nào”.Người trẻ viết về lịch sử: “Đừng bơi trong biển thông tin”

“Tiếng nói sau đám cháy” như trong nhan đề tiểu thuyết của Evie chính là hậu quả sau chiến tranh. Nhà văn đã cố gắng giải mã những dư chấn nặng nề về cả tinh thần và thể xác mà những người cha, con trong một gia đình phải gánh chịu, trong khi vẫn hoang mang và chưa hiểu rõ về cuộc chiến mà họ tham dự.Trong sách, nhân vật Frank trở về một ngôi làng, sống trong một căn lều nhỏ của người ông nội bên bờ biển. Đây là nơi anh đã đến thăm từ nhỏ, gắn với những kỷ niệm về người cha và người ông. Frank vừa trải qua một mối tình đau khổ và đang cố làm lại cuộc đời.

Dường như trong một tuyến truyện khác, 40 năm trước, nhân vật Leon, con trai của một gia đình nhập cư Úc từ châu Âu, chứng kiến sự suy sụp của gia đình sau khi người cha trở về từ chiến tranh Triều Tiên, trước khi chính anh phải nhập ngũ để sang Việt Nam. Anh đứng trước lựa chọn: lên đường đến đất nước châu Á xa xôi hay bỏ trốn. Leon thấy như mình đang ở vào hoàn cảnh không khác gì người cha trước đây.Trong tọa đàm về văn học giả tưởng tối 18/5 ở Hà Nội, nhà văn Evie Wyld cũng đưa ra lời khuyên cho những nhà văn trẻ, những người đang băn khoăn khi muốn tìm tư liệu để viết về quá khứ - lịch sử: “Các bạn không nên nghiên cứu quá nhiều tài liệu một cách không có phương hướng. Tôi thường bắt tay vào viết trước rồi mới tra cứu và tìm hiểu những thông tin mình cần, vì như thế thì sẽ tránh được việc “bơi” trong một biển thông tin rộng lớn ngoài tưởng tượng”.

Evie Wyld sinh năm 1980 ở Úc, lớn lên và sống tại Peckham, Anh. Hiện cô mở cửa hàng sách và viết văn tại Peckham. Lọt vào danh sách bầu chọn 20 nhà văn Anh xuất sắc của tạp chí Granta là một thành tựu đáng kể, vì tạp chí này thường “tiên đoán” chính xác những người về sau có sự nghiệp văn chương thành công, trong đó có những người đoạt giải Booker: Ian McEwan (tác giả Atonement), Kazuo Ishiguro (tác giả Never Let Me Go).

John McCain và cuộc trao trả tù binh 40 năm trước

Thượng viện Mỹ tuần qua có buổi kỷ niệm dành cho thượng nghị sĩ John McCain, đánh dấu ngày 40 năm ông được trao trả trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Tù binh nổi tiếng ở nhà tù Hỏa Lò Hà Nội nay là nhà lãnh đạo tích cực ủng hộ mối quan hệ giữa hai nước.
> Hình ảnh hiếm về chiến tranh ở Việt Nam
> Ảnh gây chấn động về cuộc chiến ở Việt Nam

Thượng nghị sĩ, cựu ứng cử viên tổng thống Mỹ, John McCain, từng tham chiến trên chiến trường Việt Nam với tư cách là phi công hải quân. Khi thực hiện cuộc ném bom ngày 26/10/1967, máy bay của McCain bị bắn trúng trên bầu trời Hà Nội và ông trở thành tù binh chiến tranh. McCain cùng nhiều tù binh Mỹ khác được trao trả ngày 14/3/1973, cách đây đúng 40 năm, theo điều khoản trao đổi tù binh của Hiệp định Hòa bình Paris. Cuối tuần trước, một lễ kỷ niệm nhỏ đã diễn ra ở quốc hội Mỹ dành cho ông nhân dịp này. Thượng nghị sĩ John McCain là một trong những nhà lãnh đạo Mỹ ủng hộ việc bình thường hóa cũng như thúc đẩy mối quan hệ song phương Mỹ và Việt Nam.

McCain (hàng đầu bên phải) cùng với đội bay của mình năm 1965. Trước khi may bay bị bắn rơi, McCain đã thực hiện 22 lần bay khác trên bầu trời miền bắc Việt Nam. McCain cùng các đồng đội tỏ ra mệt mỏi với chiến dịch Sấm Rền (Rolling Thunder) được chỉ huy từ Washington. "Các mục tiêu có giới hạn và chúng tôi cứ phải bay tới bay lui và tấn công mãi vào một số mục tiêu. Phần lớn các phi công trong đơn vị tin rằng các mục tiêu của chúng tôi chẳng có giá trị và chúng tôi thấy rằng những chỉ huy thật là ngốc nghếch, và với cách này chúng tôi chẳng thể chiến thắng nổi", McCain cho biết trong một cuốn sách được xuất bản năm 2000.

Máy bay A-4E Skyhawk, chiếc mà McCain lái, 6 ngày trước bị bắn trúng, trên tàu sân bay Oriskany. Máy bay của McCain chao đảo sau khi bị bắn và lộn một vòng theo chiều dọc ở tốc độ cao. McCain bị gãy tay, chân và nhảy dù xuống hồ Trúc Bạch.

Bức ảnh tư liệu của Thư viện Quốc hội Mỹ cho thấy McCain (giữa) bị bắt trên hồ Trúc Bạch ở Hà Nội sau khi bị bắn hạ vào ngày 26/10/1967. Bức tượng đài nhỏ bên hồ Trúc Bạch ngày nay nói về sự kiện này. Khi trở lại Hà Nội, McCain cũng đến bên hồ nơi ông từng "hạ cánh" và thăm lại nhà tù Hỏa Lò.

McCain bị thương nặng sau khi trúng đạn và được đưa tới bệnh viện ở Hà Nội để chữa trị như một tù binh chiến tranh. Ông ở viện 6 tuần và sau đó được đưa tới nhà tù Hỏa Lò, còn được biết đến với tên lóng "Hanoi Hilton".

John McCain đi đầu trong đoàn 108 tù binh chiến tranh được trao trả cho phía Mỹ tại sân bay Gia Lâm, ngoại thành Hà Nội ngày 14/3/1973. "Tại sân bay, chúng tôi xếp thành hàng theo thứ tự ngày chúng tôi bị bắn hạ và chúng tôi cố duy trì phong thái của người lính trước những tiếng lách cách liên tục của máy chụp ảnh và đám đông người Việt Nam vây quanh chúng tôi. Các quan chức Việt Nam và Mỹ ngồi ở một chiếc bàn, mỗi người có một bản danh sách tù nhân. Đại diện cả hai quân đội gọi tên các binh sĩ. Tôi bước lên chiếc bàn và chào. Một quan chức hải quân Mỹ bắt tay tôi và chỉ cho tôi đường tới máy bay", McCain nhớ lại ngày được trao trả 40 năm trước.

Chiếc máy bay C-141 chở McCain tới Căn cứ Không quân Clark ở Philippines sau khi rời khỏi Việt Nam.

McCain bắt tay tổng thống Mỹ khi đó là Richard Nixon tại Washington sau khi về nước. New York Times cho hay, thời gian hơn 5 năm trong nhà tù tại Việt Nam được cho là có ảnh hưởng nhiều đến quan điểm của ông về các chính sách chiến tranh, dẫn đến những cuộc thảo luận của ông sau đó về chủ đề này.

Bộ quần áo phi công của John McCain được trưng bày trong Bảo tàng Nhà tù Hỏa Lò, nơi McCain bị giam giữ những ngày ở Việt Nam.

Ông McCain cùng con trai trở lại thăm Bảo tàng Nhà tù Hỏa Lò vào năm 2000. McCain cho biết ông đã quay lại Việt Nam nhiều lần trong những chuyến đi dành cho cựu tù binh chiến tranh và các chương trình tìm kiếm quân nhân mất tích (POW/MIA). Đây là một đất nước xinh đẹp, ông được Việt Nam chào đón và "cảm thấy vui mừng vì Mỹ và Việt Nam có nhiều nỗ lực xây dựng mối quan hệ tốt đẹp từ đống đổ nát của cuộc chiến tranh gây đau thương cho cả hai phía", McCain viết. Theo ông, dù còn bất đồng trên một số quan điểm nhưng mối quan hệ đối đầu cũ giữa hai bên nay được thay thế bằng những niềm hy vọng mới về hợp tác kinh tế, thương mại và cả quốc phòng, vào thời điểm 40 năm sau ngày các lính Mỹ rời khỏi Việt Nam.